สงสัยมานานแล้วว่าอยู่อังกฤษมาก็ 3 เดือนกว่าแล้ว ฝนตกก็ออกจะบ่อย แต่ไม่เคยเห็นฟ้าผ่าหรือได้ยินเสียงฟ้าร้องเลย ถามเพื่อนมาเลย์ที่อยู่มา 2 ปีเค้าก็บอกว่าไม่เคยได้ยินเหมือนกัน

 

ก็เลยไปค้นมาคร่าว ๆ ว่าฟ้าผ่ากับฟ้าร้องเกิดขึ้นได้ยังไง

 

ฟ้าผ่าเกิดจากการ discharge ของประจุไฟฟ้าสถิตย์ระหว่างช่วงที่มีพายุ ฟ้าผ่าแบ่งได้หลัก ๆ 4 ชนิดคือ
1. จากเมฆถึงพื้นดิน
2. ระหว่างเมฆ
3. ภายในเมฆก้อนเดียวกัน
4. จากเมฆถึงอากาศ

 

กรณีฟ้าผ่าจากเมฆถึงพื้นดิน
ประจุลบจะสะสมที่ด้านล่างของก้อนเมฆ(บวกอยู่ด้านบน) ในขณะที่พื้นโลกจะมีการสะสมของประจุบวก เมื่อประจุลบวิ่งลงมาจากก้อนเมฆเรียกว่า leader ประจุบวกจากพื้นโลกจะวิ่งขึ้นไปหาเรียกว่า return stroke ประจุทั้งสองชนิดนี้จะพบกันที่ความสูงประมาณ 45 เมตรเหนือพื้นโลก ซึ่งทำให้เราเห็นเป็นฟ้าผ่า ในฟ้าผ่าครั้งหนึ่ง ๆ จะเกิด leader กับ stroke ได้ถึงประมาณ 20 ครั้ง ทำให้เราเห็นว่าฟ้าผ่ามีการกระพริบ

 

ส่วนฟ้าร้องเป็นเสียงที่เกิดจากอากาศรอบ ๆ ฟ้าผ่ามีความร้อนสูงถึง 30000 องศาเซลเซียส อากาศที่ร้อนจะขยายตัวอย่างรวดเร็วและหดตัวเมื่อเย็นลง การขยายตัวและหดตัวของอากาศนี้เองที่ทำให้เกิดคลื่นเสียง ทำให้เราได้ยินเสียงฟ้าผ่า ถ้าเราอยู่ใกล้ฟ้าผ่ามากพอจะได้ยินเสียงสองชนิด (ขอใช้ภาษาอังกฤษละกัน แปลไม่ออกอะ) คือ tearing และ crack
เสียง tearing เกิดจาก leader
ส่วน crack เกิดจาก return stroke

 

การที่เราได้ยินเสียงฟ้าร้องหลังจากเกิดฟ้าผ่าเนื่องจากความเร็วเสียงน้อยกว่าความเร็วแสง วิธีวัดว่าฟ้าผ่าเกิดห่างจากตัวเราเท่าไหร่ให้จับเวลาหลังจากเห็นฟ้าผ่า โดยประมาณแล้วถ้าจับเวลาได้ 3 วินาทีแสดงว่าฟ้าผ่าอยู่ห่างออกไป 1 กิโลเมตร

 

พยายามจะหาคำตอบในเนทว่าทำไมอังกฤษไม่มีฟ้าร้อง (หรือมีแต่เราไม่ได้ยินเอง) ก็หาไม่เจอ แต่เดา ๆ เอาว่าเป็นเพราะฝนตกที่อังกฤษไม่หนักถึงกับเป็นพายุ เลยไม่ค่อยเกิดฟ้าผ่าหรือเปล่า